Drukuj
Ktoś z myślicieli nazwał kiedyś sztukę przekładu „pochwałą niemożliwości”. Jest w tym stwierdzeniu cenna intuicja. Dobrze się stało, że Instytut Książki zorganizował w Krakowie w 2005 roku I Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej. Na Kongres zjechali ci, dzięki którym literatura staje się jednym ze sposobów promocji Polski na świecie. Nie był to bynajmniej jedyny aspekt tego ciekawego spotkania. Podczas wykładu inaugurującego Kongres Ryszard Kapuściński (p.t. ”Tłumacz – postać XXI wieku”) zauważył, że „jesteśmy w chwili, w tej właśnie chwili, świadkami narodzin nowej roli i nowego miejsca tłumaczki i tłumacza w świecie, w kulturze i literaturze współczesnej”. W rzeczywistości jest tak, że z jednej strony istnieje tendencja do unifikacji językowej, z drugiej jednak – do zachowania i pielęgnowania języków regionalnych. I w jednym i w drugim przypadku osoba tłumacza wydaje się nieodzowna. A jej posłannictwo niezwykle odpowiedzialne i wobec autora tekstu i wobec czytelnika.
Jedna z uczestniczek Kongresu – Katarzyna Mroczkowska-Brand przyznała, że „przetłumaczyć..., tylko jak to zrobić, żeby było znakomicie i bez dużej utraty, bo, że jakaś utrata musi być zawsze, wie każdy uczciwy i szczery wobec siebie tłumacz i filolog; traduttore tradittore (tłumacz to zdrajca) jest jednym ze sposobów wyrażenia tej prawdy”. Tłumaczenie to mozolna sztuka i czas wielki, by ci wszyscy, dla których książka stanowi nadal przestrzeń spotkania i inspiracji mogli zobaczyć, ile wątpliwości przeżywa tłumacz. Historię zmagań tłumaczy z tekstami ukazuje książka – owoc krakowskiego Kongresu zatytułowana „Podróże z Ryszardem Kapuścińskim”. To swego rodzaju wyznanie trzynastu tłumaczy tego wielkiego polskiego pisarza i podróżnika. Nie tylko wyznanie, ale i zapis niezwykłych relacji autor-tłumacz, o których niewiele się mówi i pisze...
I nawet jeśli od tamtych dni minęło już prawie pięć lat, a Ryszarda Kapuścińskiego nie ma już wśród nas, to lektura „Podróży...” daje wiele do myślenia. I jest frapującą 'pochwałą niemożliwości'. I Autora i Tłumaczy...Paweł Nowakowski
Podróże z Ryszardem Kapuścińskim Opowieści trzynastu tłumaczy. Pod redakcją Bożeny Dudko Wydawnictwo Znak Kraków 2007
Część druga – Opowieści czternastu tłumaczy
Kraków 2009