F - jak Frisch. Karl von Frisch, austriacki zoolog i fizjolog, odkrywca języka pszczół, za co został w 1973 roku uhonorowany nagrodą Nobla. Badając życie pszczół odkrył w jaki sposób pszczoły przekazują sobie nawzajem informacje o nektarowodajnych miejscach. Otóż zwykle o świcie kilka najstarszych i najsilniejszych pszczół wylatuje na zwiady. Przyniesiony do ula nektar próbują inne pszczoły i wtedy zapada ,,decyzja” gdzie lecieć po kwiatowy nektar. Owe przekazywanie wiadomości to skomplikowany system sygnałów zapachowych, dźwiękowych oraz... tanecznych. Frisch stwierdził, że taniec okrężny robotnic, jego szybkość i kiwanie odwłokiem informują, że odpowiednie rośliny znajduje się niedaleko ula, wykonywane w powietrzu ,,ósemki” oznaczają, że nektar znajduje się dalej. Frisch odkrył także, że pszczoły wykreślają w powietrzu kąt w stosunku do słońca co z kolei określa stronę, w jakiej znajduje się pokarm. Niestety, coraz częściej zdarza się, że pszczoły tracą orientacje w przestrzeni. Dzieje się to za sprawą elektroniki, pól magnetycznych itp., wytwarzanych przez wszechobecne urządzenia elektryczne, którymi otoczył się człowiek...
G - jak glukoza (cukier gronowy). Cukier prosty, występujący głównie w owocach (zwłaszcza winogronach), nektarze kwiatowym i miodzie pszczelim. Jest głównym źródłem energii w organizmie ludzkim i zwierzęcym. Cukrem prostym powszechnym w świecie roślinnym jest też fruktoza (cukier owocowy); wolna fruktoza występuje w owocach i miodzie. W ustroju przekształca się w glukozę. Bardzo dobry środek odżywczy, który organizm ludzki wykorzystuje na równi z glukozą.
H - jak hodowla pszczół. W starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie (4 - 5 tys. lat temu) potrafiono już ujarzmić dzikie pszczoły, dając im ule gliniane czy też zrobione z wikliny, słomy i kory. W Europie rozwijało się natomiast bartnictwo - hodowanie pszczół w dziuplach leśnych drzew. W Polsce bartnictwo istniało już we wczesnych wiekach średnich, choć rozwinęło się dopiero w XVI - XVII wieku. Upadło w połowie XIX wieku gdy wydano zakaz hodowania pszczół w lasach państwowych. Teraz hoduje się pszczoły w specjalnie zakładanych pasiekach. Do dziś w Puszczy Białowieskiej rośnie kilkadziesiąt drzew bartnych. Niezwykłym miejscem gdzie można poznać historię bartnictwa i pszczelarstwa, kupić miody jest skansen pszczelarski w Swarzędzu, nieopodal Poznania.
J - jak jakość miodu. Dobrej jakości nie powinien zawierać więcej niż 19,5 proc. wody i nie więcej jak 4,5 proc. sacharozy. Świeży miód ma konsystencję syropu (o różnej gęstości, tzw. patok), który z czasem się krystalizuje (zestala, tzw. krupiec). Kupując miód należy dokładnie czytać etykietę, na której powinny być umieszczone informacje o producencie, terminie przydatności do spożycia oraz stwierdzenie zgodności z normą. Dodatkowe litery oznaczają np. miód nektarowy gryczany - NG, nektarowo-spadziowy - NS, spadziowe ze spadzi liściastej - SL, ze spadzi iglastej - SI. Miód nie może zawierać żadnych obcych ,,elementów”. Miód zafałszowany syropem ziemniaczanym lub cukrem ma posmak landrynek.
K - jak karczma miodowa. Miejsce spotkań przy miodzie i piwie, zabaw tanecznych. Od końca XVI wieku zaczęto w karczmach serwować także gorzałkę.
L - jak leczenie produktami pszczelimi czyli apiterapia. Zdrowotne właściwości miodu są powszechnie znane i to już od tysięcy lat. Jest on wysokowartościowym produktem, zawiera 80 procent glukozy i fruktozy, związki białkowe, sole mineralne, kwasy organiczne i witaminy: A, B2, B6, PP i C), regulującym przebieg wielu procesów życiowych, chroniącym przed apatią, bólami głowy, wzmacniającym mięsień sercowy. Najważniejsze są enzymy, dodawane przez pszczoły do wytwarzanego miodu. Zdaniem lekarzy szwedzkich chorzy, zwłaszcza pacjenci szpitali powinni codziennie zjadać łyżkę miodu, który działa jak naturalny antybiotyk. Dobry miód podtrzymuje ród, kraj mlekiem i miodem płynąc - to tylko niektóre z licznych porzekadeł podkreślających znaczenie miodu. W apiterapii wykorzystuje się także inne produkty pszczele (najlepiej po konsultacji z lekarzem), m.in. pyłek kwiatowy, mleczko pszczele, jad pszczeli, wosk. Ignacy Krasicki w ,,Monachomachii” pisze, że ,,Miód dobrym myślom żywości udziela(...)”.
Ewa Kłodzińska
Drukuj
